ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

546

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

مطلب بر وجوب عصمت وطهارت امام از ناپاكيهايى كه منشأ آنها ضعف يقين است استدلال مىكنند . ( 3213 - 3199 ) فرموده است : لم يوجس موسى خيفة على نفسه اشفق من غلبة الجّهال ودول الضّلال بعضي گفته‌اند « اشفق » صفت تفضيلى است وچون صفت براي « خيفة » است منصوب مىباشد ، زيرا « اشفاق » به معناى ترس است . مطابق اين سخن تقدير كلام اين خواهد بود : لم يوجس موسى اشفاقا على نفسه اشدّ من غلبة الجهّال : « موسى از غلبه يافتن نادانان بيشتر مىترسيد تا بر نفس خويش . » مقصود توجّه به اين حقيقت است كه ترس موسى ( ع ) صرفاً براي جان خود نبود بلكه شديدتر از ترس بر جان خود ، ترس از پيروزى جاهلان بر أهل دين بود كه مردم دچار فتنهء آنها مىشدند ودولت گمراهى برپا مىگشت وراه هدايت ناپيدا ومسدود مىشد . مانند زماني كه موسى از غلبهء جادوگران نادان ترس داشت ، آن زمان كه ريسمانها وعصاهاى خود را انداختند وبه جلالت فرعون سوگند خوردند كه ما پيروزيم . قول ديگر اين است كه « اشفق » فعل ماضي است در اين صورت معناى كلام امام ( ع ) اين خواهد بود كه ترس موسى از جادوگران براي جان خود نبود بلكه فقط مىترسيد كه نادانان پيروز شوند . پس گويا گفته است : لكن اشفق وانّما الشفق ، لكن موسى ترسيد ومنحصراً ترس از چيرگى نادانان بود كه دولت ضلالى مانند حكومت فرعون بر سر كار باشد . ( 3220 - 3214 ) فرموده است : اليوم توافقنا على سبيل الحقّ والباطل . فعل « توافقنا » از باب مفاعله ودلالت بر دو طرف دارد . وخطاب به كساني است كه در مقابل حضرت براي جنگيدن ايستاده بودند . مقصود اين است كه من در راه حق وشما در راه باطل ايستاده وبه آن دعوت مىكنيم واين سخن